Değerli Üyelerimiz;

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından Derneğimize iletilen ve Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü kaynaklı yazıda, AB’nin Sürdürülebilir Ürünler için Eko-Tasarım Tüzüğü (ESPR) kapsamında satılamayan tüketici ürünlerinin imhasına ilişkin yeni düzenlemeler hakkında bilgi verilmiştir.

Avrupa Komisyonu tarafından 9 Şubat 2026 tarihinde, ESPR kapsamında iki yeni ikincil mevzuat kabul edilmiştir:

*İmha yasağına ilişkin istisnaları düzenleyen Yetki Devri Tüzüğü

*İmha edilen satılamayan tüketici ürünlerine ilişkin şeffaflık ve raporlama yükümlülüğünü düzenleyen Uygulama Tüzüğü

Başlıca hususlar aşağıda özetlenmektedir:

• ESPR kapsamında satılamayan giyim eşyaları, aksesuarlar ve ayakkabıların imhası yasaklanmıştır.

• Diğer tüketici ürünleri için ise imha edilmesi halinde şeffaflık ve raporlama yükümlülüğü getirilmektedir.

• Düzenleme ile işletmelerin stokları doğrudan imha etmek yerine yeniden satış, yeniden kullanım, bağış veya geri kazanım gibi alternatifleri değerlendirmesi teşvik edilmektedir.

• İmha yasağı 19 Temmuz 2026 itibarıyla büyük ölçekli işletmeler, 2030 yılından itibaren orta ölçekli işletmeler için uygulanacaktır.

• Ürünün tehlikeli olması, mevzuata aykırılık, fikri mülkiyet ihlali veya onarılamayacak derecede hasarlı olması gibi durumlarda istisnai olarak imhaya izin verilebilecektir.

• İstisnalardan yararlanan işletmelerin gerekçeleri belgelerle kanıtlaması ve bu belgeleri 5 yıl süreyle saklaması gerekmektedir.

• Satılamayan ürünleri atık olarak bertaraf eden büyük ölçekli işletmeler 2 Mart 2027’den itibaren, imha edilen ürünlere ilişkin bilgileri yıllık olarak kamuya açıklamakla yükümlü olacaktır.

Kimya sektörü açısından değerlendirme

• Kimya sektörü doğrudan yasak kapsamındaki ürün grubunda yer almamakla birlikte, tekstil, ayakkabı ve tüketici ürünleri sektörlerine hammadde ve ara ürün sağlayan firmalar açısından dolaylı etkiler söz konusu olabilecektir.

• AB’de faaliyet gösteren üreticilerin imha yerine geri dönüşüm, yeniden kullanım ve ürün dayanıklılığına yönelik çözümlere yönelmesi, kimya sektöründe geri dönüştürülebilir malzemeler, sürdürülebilir kimyasallar ve döngüsel ekonomi çözümlerine olan talebi artırabilecektir.

• Ayrıca, AB’deki müşterilerin stok yönetimi ve sürdürülebilirlik uygulamaları kapsamında tedarik zincirlerinden ürün içeriği, geri dönüştürülebilirlik ve çevresel etkilere ilişkin ilave veri talep etmesi söz konusu olabilecektir.

Ekler:

ESPR Kapsamında İmha Yasağına İlişkin İkincil Mevzuatlar

Bilgilerinize Sunarız.