Plastiklerde döngüselliğin önünü açmak ve tüm geri dönüşüm yollarını mümkün kılmak için AB’nin, mevcut diğer geri dönüşüm yollarına yönelik çalışmaları temel alarak ve Avrupa genelinde tutarlı bir çerçeve sağlayarak kimyasal geri dönüşüm için uyumlaştırılmış Atık Sonu Kriterlerini acilen oluşturması gerekmektedir. Diğer geri dönüşüm yolları için hâlihazırda bir Uygulama Tasarrufu geliştirilmekteyken, kimyasal geri dönüşüm yolunun geride bırakılmamasını sağlamak için doğru zaman şimdidir.
AB’nin döngüsel ekonomi çerçevesi gelişmeye devam etmektedir; ancak kritik bir boşluk varlığını sürdürmektedir. Komisyon, mekanik ve çözücü bazlı geri dönüşümden elde edilen plastikler için taslak Atık Sonu Kriterlerini hâlihazırda geliştirmiş olsa da kimyasal geri dönüşüme özel bir çerçeve hâlen eksiktir.
Komisyonun, mekanik ve çözücü bazlı geri dönüşümden elde edilen plastikler için AB genelinde Atık Sonu Kriterleri belirleyen yakın tarihli taslak Uygulama Tasarrufu, uyumlaştırma yönünde memnuniyet verici bir adımı temsil etmektedir. Ancak kapsamı belirli geri dönüşüm yollarıyla sınırlıdır ve kimyasal geri dönüşüm teknolojilerinin, değer zincirlerinin ve çıktılarının kendine özgü özelliklerini yansıtmamaktadır.
Kimyasal geri dönüşüm için AB genelinde uyumlaştırılmış kriterlerin bulunmaması nedeniyle, Üye Devletler atığın ne zaman atık olmaktan çıktığı konusunda farklı yorumlar uygulamaya devam etmektedir. Bu parçalı yapı, işletmeciler için belirsizlik yaratmakta ve yatırım ile sınır ötesi ticaretin önünde engeller oluşturmaktadır. Sonuç olarak mevcut yaklaşım, temel bir geri dönüşüm yolunu ölçeklenmesi için ihtiyaç duyulan düzenleyici netlikten yoksun bırakma riski taşımaktadır.
Kimyasal geri dönüşüm, mekanik ve çözücü bazlı geri dönüşüme kıyasla ayrı ve tamamlayıcı bir rol oynamaktadır. Bu teknolojilerle geri dönüştürülemeyen karmaşık ve karışık plastik atık akışlarının işlenmesini mümkün kılarak bunları endüstriyel değer zincirlerine yeniden dâhil olan ikincil ham maddelere dönüştürmektedir. Bu teknolojilerin ölçeklendirilmesi, AB’nin döngüsellik ve geri dönüştürülmüş içerik hedeflerine ulaşılması ve değer zincirleri genelinde emisyonların azaltılması açısından kilit önem taşıyacaktır.
Cefic, yayımladığı pozisyon belgesinde Avrupa Komisyonunu kimyasal geri dönüşüm için uyumlaştırılmış Atık Sonu Kriterleri oluşturmaya ve gecikmeksizin aşağıdaki adımları atmaya çağırmaktadır:
- Kimyasal geri dönüşüm için Atık Sonu Kriterlerini, Atık Çerçeve Direktifi’nin 6(1) Maddesi’nde yer alan koşullara dayandırmak ve tüm kimyasal geri dönüşüm yollarında tutarlı ve teknoloji-nötr bir uygulama sağlamak.
- Atık, atık olma niteliğini kaybettiğinde, ortaya çıkan malzemelerin ilgili ürün ve kimyasallar mevzuatına tabi olmasını sağlamak; zira bu mevzuat hâlihazırda güçlü kalite güvence ve izlenebilirlik sistemleri sunmakta, böylece ek bir kontrol mekanizmasına ihtiyaç duyulmaksızın insan sağlığı ve çevre için yüksek düzeyde korumanın sürdürülmesini sağlamaktadır.
- Atık Sonu statüsüne, kimyasal geri dönüşüm yolunun farklı aşamalarında, 6(1) Maddesi koşullarını karşılayan ve spesifikasyon kontrollü ikincil ham madde ara ürünlerinin üretildiği noktalarda ulaşılabileceğini kabul etmek.
- Atık Çerçeve Direktifi’nin 6(1) Maddesi’ne dayanan, çıktı ve amaçlanan kullanım odaklı bir yaklaşım benimsemek.
- İç pazarın işleyişini sağlamak ve yatırımlar için düzenleyici belirlilik sunmak amacıyla kimyasal geri dönüşüm teknolojileri için AB genelinde uyumlaştırılmış Atık Sonu Kriterleri oluşturmak.
Özel ve uyumlaştırılmış bir çerçeve olmaksızın düzenleyici parçalanmışlık, Avrupa’da yeniliği yavaşlatmaya, sınır ötesi değer zincirlerini aksatmaya ve kimyasal geri dönüşüm kapasitesine yönelik yatırımları geciktirmeye devam edecektir. AB genelinde hukuki belirlilik ve eşit rekabet koşulları sağlanması; yatırımların önünü açmak, döngüsel çözümleri ölçeklendirmek ve endüstriyel dönüşümü hızlandırmak açısından elzemdir.
Cefic’in “Kimyasal Geri Dönüşüm için Atık Sonu Kriterleri” konulu Pozisyon Belgesine buradan ulaşabilirsiniz.