Değerli Üyelerimiz,
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından hazırlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik, 21 Ekim 2026 tarihli ve 33407 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Düzenleme, sera gazı emisyonlarının piyasa temelli mekanizmalar aracılığıyla azaltılmasını teşvik etmek amacıyla oluşturulan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) kapsamında, karbon piyasasının işletilmesine ve İşlem Kayıt Sistemine (İKS) ilişkin usul ve esasları belirliyor.
2 Temmuz 2025 tarihli ve 7552 sayılı İklim Kanunu ile 27 Ağustos 2026 tarihinde yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği'nin ardından yürürlüğe giren yeni yönetmelik; emisyon tahsisatlarının alım satımı, piyasa kayıt ve katılım koşulları, ihale süreçleri, tahsisat transferleri, teminat ve ödeme işlemleri ile İşlem Kayıt Sisteminin (İKS) işleyişine ilişkin hükümler getirerek piyasa katılımcılarının yükümlülüklerine ilişkin düzenleyici çerçeveyi tamamlıyor.
Yönetmelikle Belirlenen Başlıca Esaslar
1. Karbon piyasasının işleyişi ve tahsisat ticareti
Türkiye ETS piyasası, Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) tarafından işletilecek birincil ve ikincil piyasalardan oluşacak.
- Birincil piyasada, emisyon tahsisatları, İklim Değişikliği Başkanlığı (İDB) tarafından belirlenen takvime göre ihale yöntemiyle satışa sunulacak. İhaleler sonucunda Türk lirası cinsinden Tahsisat Referans Fiyatı (TRF) oluşacak.
- İkincil piyasalarda, ücretsiz dağıtılan veya birincil piyasada edinilen tahsisatların yeniden alım satımı gerçekleştirilebilecek. Spot tahsisat piyasasında işlemler, alış ve satış tekliflerinin eşleştirilmesi yoluyla yürütülecek.
- Her bir emisyon tahsisatı, 1 ton karbondioksit eşdeğeri (tCO₂e) sera gazı emisyon hakkını temsil edecek. Piyasalarda teklif verilmesinde kullanılacak 1 lot, 100 adet tahsisata karşılık gelecek.
2. İşlem Kayıt Sistemi ve piyasa katılımı
ETS kapsamındaki işletmelerin, tahsisat işlemlerinin elektronik ortamda kaydedilip takip edildiği İşlem Kayıt Sisteminde (İKS) hesap açtırmaları zorunlu olacak.
Tahsisatların ihracı, transferi, iptali ve itfası gibi işlemler bu sistem üzerinden yürütülecek. İşletmelerin birincil ve spot tahsisat piyasalarında işlem yapabilmeleri için İKS hesaplarını açtırmaları ve ilgili piyasa katılım anlaşmalarını imzalamaları gerekecek.
3. Emisyon raporlaması ve tahsisat yükümlülükleri
Yönetmelik kapsamında, doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu zamanında sunmadığı İDB tarafından bildirilen piyasa katılımcılarının, İKS hesaplarında bulunan tahsisatlar üzerinde teslim yükümlülüklerinin yerine getirilmesi dışındaki işlemleri kısıtlanacak. Söz konusu kısıtlama, raporlama yükümlülüğünün yerine getirildiğinin bildirilmesi üzerine kaldırılacak.
27 Ağustos 2026 tarihli Türkiye ETS Yönetmeliği kapsamında ise işletmelerin bir önceki takvim yılına (1 Ocak–31 Aralık) ilişkin sera gazı emisyonlarını ve faaliyet seviyelerini her yıl 30 Nisan'a kadar raporlamaları; doğrulanmış emisyon miktarına karşılık gelen tahsisatları ise yükümlülük yılının kasım ayının son iş gününe kadar teslim etmeleri öngörülüyor.
4. Teminat, ödeme ve piyasa işlemleri
Yeni düzenleme, tahsisat ticaretinde piyasa katılımcılarının teminat yükümlülüklerini, mali uzlaştırma ve ödeme süreçlerini, faturalandırma işlemlerini ve itiraz mekanizmalarını da kapsıyor.
Böylece ETS kapsamındaki işletmelerin emisyonlarını izlemelerinin yanı sıra tahsisat alım satımı, mali yükümlülükler ve karbon maliyetlerinin yönetimine ilişkin süreçleri de yürütmeleri gerekecek.
2026 Yılı İçin Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizması
Yönetmeliğin Geçici 2. maddesi ile 2026 yılı emisyonlarına ilişkin özel bir mekanizma da düzenlendi.
Buna göre, piyasa katılımcılarının tesis bazında doğrulanmış sera gazı emisyon miktarlarına eşdeğer tahsisat miktarı için talepte bulunmaları halinde Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizması uygulanabilecek.
Mekanizma kapsamında gerçekleştirilecek ihalelerde her bir katılımcının alış yönlü teklif fiyatı esas alınacak ve Tahsisat Referans Fiyatı hesaplanmayacak. İhale sonucunda edinilen tahsisatlar doğrudan ilgili tesisin itfa hesabına aktarılacak ve tahsisat teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesinde dikkate alınmayacak.
Başvuru süreçleri, tahsisat ihracı ve ihale tarihlerine ilişkin ayrıntılar İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından belirlenecek.
Sanayi İşletmeleri Açısından Önemi
Yeni düzenleme, Türkiye'de karbon fiyatlandırma mekanizmasının operasyonel altyapısının oluşturulması bakımından önemli bir aşamayı temsil ediyor. Başta enerji yoğun sektörler olmak üzere ETS kapsamına giren sanayi işletmelerinin, emisyon izleme ve raporlama yükümlülüklerinin yanı sıra tahsisat ihtiyaçlarını, olası karbon maliyetlerini ve piyasa katılım süreçlerini de değerlendirmeleri önem taşıyor.
Ekler:
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik
Saygılarımızla,
Türkiye Kimya Sanayicileri Derneği
*Bu içerik yalnızca TKSD üyelerinin kullanımına yöneliktir. İçerik, TKSD’nin yazılı onayı olmaksızın üçüncü kişilerle paylaşılmaz, kısmen veya tamamen çoğaltılmaz ve kamuya açık mecralarda yayımlanmaz.